|
 |
Kraków |
|
|
|
|
|
 Miasto nad Wisłą w południowej Polsce, drugie w kraju pod względem liczby mieszkańców i powierzchni.
Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii, wysokich walorach kulturowych i architektonicznych.
 |
Krakowski Kazimierz jest miejscem szczególnym, został bowiem uksztaltowany przez bliskie, kilka wieków trwające sąsiedztwo chrześcijansko-żydowskie. Żydzi, którzy pojawili się na Kazimierzu w 2 połowie XIV w., do pierwszych lat XIX w. mieszkali tam na terenie odrębnego "żydowskiego miasta", którego granice przebiegały z grubsza wzdłuż dzisiejszych ulic Miodowej, św. Wawrzyńca, Wąskiej, Józefa i Bożego Ciała. Było ono autonomiczną enklawą rządzoną przez rabinów i obieralną starszyznę, mającą nad sobą tylko władzę króla, sprawowaną w jego imieniu przez wojewodę krakowskiego.
Dopiero w ciągu XIX w. i pierwszych dekad XX w. ludność żydowska stopniowo zdominowała cały Kazimierz, podobnie zresztą jak i sąsiednią dzielnicę Stradom. W 2 połowie XIX w. Żydzi wzięli szeroki udział w rozbudowie dzielnicy jako inwestorzy, przedsiębiorcy budowlani i architekci. Ich aktywność społeczna i ekonomiczna została w pełni wyzwolona dzięki przyznaniu im w 1867 r. równych praw obywatelskich. Asymilująca się kulturowo inteligencja żydowska, coraz częściej decydowała się na zamieszkanie poza Kazimierzem.
Przed wybuchem II wojny światowej w Krakowie mieszkało ponad 64 tysiące Żydów, tj. ok. 25 % ogółu jego ludności. Do 1939 r. Żydzi stworzyli w mieście dobrze rozwiniętą infrastrukturę społeczną, służącą realizacji interesów i aspiracji mniejszości. Powstawała ona głównie na Kazimierzu, który do końca okresu międzywojennego pozostał wybitnie żydowską dzielnicą Krakowa i naturalną bazą społeczną większości żydowskich organizacji i instytucji. Działały tam partie polityczne wszelkich odcieni, reprezentujące ludność żydowską w polskim parlamencie, organizacje oświatowe, charytatywne, kulturalne, artystyczne i sportowe. Na Kazimierzu koncentrowało się wreszcie życie religijne krakowskich Żydów. Modlili się oni w sześciu dużych synagogach ortodoksyjnych (Starej, Remu, Wysokiej, Izaaka, Poppera i Kupa) i w synagodze postępowej, czyli w tzw. Templu na Podbrzeziu, które utrzymywała Gmina, a także w wielu domach modlitwy należących do rozmaitych stowarzyszeń religijnych i osób prywatnych.
Przypominamy warte upamietnienia miejsca związane z przeszłością żydowskiej społeczności naszego miasta.
Ulica Berka Joselewicza
Dom Mordechaja Gebirtiga
Ulica Bocheńska
Dom modlitwy Szejrit Bne Emuna
Teatr Żydowski
Ulica Brzozowa
Dom modlitwy Salomona Deichesa
Ulica Estery
Talmud Tora
Ulica Józefa
Synagoga Wysoka
Dom modlitwy Koba Itim l'Tora
Ulica Krakowska
Gmach Zarządu Gminy Żydowskiej Wyznaniowej w Krakowie
Ulica Kupa
Synagoga Izaaka Jakubowicza - Projekt Synagoga Izaaka
Ulica Meiselsa
Dom modlitwy Bne Emuna - Centrum Kultury Żydowskiej
Dom modlitwy Bractwa Psalmowego
Ulica Miodowa
Synagoga Postępowa
Nowy cmentarz
Szkoła ludowa Cheder Iwri i gimnazjum Tachkemoni
Plac Nowy
Okrąglak
Ulica Podbrzezie
Szkoła Rzemiosł
Gimnazjum Hebrajskie
Ulica Przemyska
Żydowski Dom Akademicki
Ulica Skawińska
Szpital żydowski
Ulica Szeroka
Synagoga Stara - Muzeum Historyczne m. Krakowa
Synagoga Remu
Stary cmentarz przy synagodze Remu
Synagoga Poppera
Mykwa
Ulica Warszauera
Synagoga Kupa |
|
|
